Bodemgezondheid in één oogopslag: sneller inzicht met de BodemGezondheidsIndicator
23 februari 2026
De aandacht voor bodemgezondheid is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Telers, adviseurs en ketenpartners zien steeds duidelijker dat een gezonde bodem niet alleen de basis vormt voor opbrengst en kwaliteit, maar ook voor waterbeheer (intensieve buien en droge perioden), klimaatdoelen (meer koolstof in de bodem) en biodiversiteit (meer diversiteit ìn de bodem). Toch blijft het in de praktijk lastig om bodemgezondheid goed, volledig en kostenefficiënt te meten. Veel bestaande analyses richten zich op losse onderdelen, terwijl juist het geheel bepaalt hoe een bodem functioneert. Precies daar biedt de bodemanalyse BodemGezondheidsIndicator (BGI) een doorbraak.
Laat niets de zwakste schakel zijn
De BGI-analyse brengt de fysische, chemische en biologische eigenschappen van de bodem overzichtelijk samen. Daarbij worden zowel de totale voorraad als de plantbeschikbare fractie van alle hoofdelementen (N, S, P, K, Ca, Mg) gemeten (zie Figuur 1), evenals essentiële sporenelementen zoals ijzer, zink, nikkel, mangaan, koper, borium en molybdeen. Ook drie elementen die relevant zijn voor mens en dier – selenium (o.a. belangrijk voor vruchtbaarheid bij paarden en melkvee), kobalt (onmisbaar voor de vorming van vitamine B₁₂ bij vee) en silicium – worden meegenomen. Vooral silicium krijgt steeds meer aandacht vanwege de positieve effecten op de weerbaarheid van gewassen tegen droogte en ziekten.
Sander Maes, Concept Manager bij Arvesta, benadrukt: “Belangrijk is dat niets de zwakste schakel is tijdens de teelt.” Hij licht toe hoe cruciaal de samenhang tussen nutriënten is: “We mogen steeds minder stikstof bemesten, dus wordt het steeds belangrijker dat de stikstof die we geven optimaal wordt benut. Denk aan voldoende molybdeen: zonder Mo wordt de stikstofopname belemmerd. Maar denk ook aan zwavel: niet alle aminozuren worden door stikstof geproduceerd; sommige alleen door zwavel. Bij een zwaveltekort is er dus simpelweg minder productie, zelfs als er stikstof genoeg is.”
Naast de nutriënten rapporteert de BGI ook:
- fysische kenmerken zoals textuur, structuur en bulkdichtheid
- biologische kengetallen zoals microbiële biomassa en activiteit
- organische stof en verschillende koolstoffracties (inclusief een organische koolstofbalans)
- risico’s zoals zoutschade of toxische elementen die onder andere de wortelontwikkeling
belemmeren (bijv. aluminium)
- een gewas (of ras-)- en bodemgericht advies
- een A-B-C-D-E-score van de bodem
Van meten naar begrijpen én handelen
De kracht van de BGI zit niet alleen in de breedte van de metingen, maar vooral in de manier waarop de resultaten worden vertaald naar begrijpelijke, toepasbare informatie. Het rapport geeft een helder overzicht van de fysische, chemische en biologische bodemkwaliteit, aangevuld met concrete adviezen voor gewas- en bodemmanagement (zie Figuur 2). Toelichting blijft daarbij essentieel via bijeenkomsten met telers en adviseurs, toelichtende artikelen en de nieuwe bemestingstool Fertiguide.
Een goed voorbeeld zijn de indicatoren voor bodemleven. Een hoge activiteit gecombineerd met een relatief hoog aandeel bacteriën wijst op een dynamische bodem met snelle stikstofmineralisatie. Een lage activiteit en een hoger aandeel schimmels duiden eerder op een rustigere stikstofdynamiek. Dat heeft directe gevolgen voor het teeltseizoen.
Sander Maes legt uit: “Pieken in stikstofmineralisatie in de afrijpingsfase zijn niet gewenst. Als je dat vooraf kan inschatten op basis van de biologische kengetallen, kan je daar dit seizoen rekening mee houden én een strategie voor de langere termijn bepalen.” Hij vervolgt: “Onze adviseurs en specialisten helpen de boer en teler graag op jaarniveau, maar maken net zo graag ook een plan voor de langere termijn. De BGI geeft gewasgerichte adviezen, maar laat ook zien wat er bodemgericht nodig is.”
Op de BGI staat ook een ABCDE-score, gebaseerd op kengetallen die aansluiten bij de Europese Soil Monitoring Law. Deze score toont in één oogopslag hoe de bodem presteert op onder andere:
- organische stof
- pH
- nutriëntenbalans
- biodiversiteit
- mogelijke verontreinigingen
De score is vooral bedoeld om te monitoren of de bodemgezondheid op peil blijft of verbetert.
Sander Maes zegt hierover: “Als je in score C zit, kan je een plan uitstippelen om naar score B te gaan, maar misschien is het nog wel belangrijker om aan te tonen dat je gewassen produceert zonder de bodem te verarmen maar juist in topconditie te houden. Of het nu om wintertarwe, aardappelen, uien, mais, gras, prei, peren, kersen of appels of andere gewassen gaat: landbouwers werken aan de toekomst, en daar is de bodem een sleutelonderdeel van."
Figuur 1: Op de BodemGezondheidsIndicator wordt niet alleen fosfaat in bodemvoorraad (beter bekend als P-AL) gemeten, maar ook het plantbeschikbare fosfaat. Hier de resultaten bij Belgische maispercelen. Bij bijvoorbeeld een P-AL van 20 (zie oranje pijl) varieert de plantbeschikbare P van een perceel tussen 0.3 (zeer laag) tot boven de 5 (hoog). Het kan dus zijn dat je veel fosfaat in de bodemvoorraad hebt, maar dat deze niet beschikbaar is voor de plant. Eurofins houdt hier rekening mee door een teeltgericht advies te geven zodat de teelt geen tekort aan fosfaat zal hebben. Bovendien zal ook een bodemgericht advies geformuleerd worden om fosfaat beschikbaar te maken voor de plant.
Figuur 2: Het Bodemgezondheidsindicator-rapport heeft 8 secties, (A) bodemfysische kengetallen (B) bodemkoolstof kengetallen, (C) bodembiologische bodemkengetallen, (D) essentiële (en nuttige) nutriënten kengetallen, (E) bodemcontaminanten kengetallen, (F) richtlijnen voor verbetering van de bodemgezondheid (gewas/ras- en bodemgericht advies) en een (G) ABCDE-score en (H) een aantal wetgevingskengetallen.
Dankzij deze samenwerking met Eurofins kunnen we niet alleen nauwkeurige teeltadviezen geven, maar wordt ook meer de focus gelegd op bodemgezondheid en hoe die te verbeteren. De bodem is het belangrijkste werktuig van de landbouwer, die net als de machines in de schuur, zijn jaarlijks onderhoud nodig heeft. Daarom bieden we een korting van 30% aan op alle bodemanalyses, ongeacht aanvraagmoment of aantal stalen. Vraag meer info bij jouw zaakvoerder of vertegenwoordiger i.v.m. Eurofins bodemstaalanalyses en bemestingsadviezen d.m.v. de nieuwe bemestingstool Fertiguide.
Wilt u meer informatie over de BodemGezondheidsIndicator of een staalname inplannen? Neem dan contact op met onze klantenservice. Dat kan via onderstaande knop.
