Graslandvernieuwing: zinvol of niet?

26 februari 2015 - Expertartikel

Graslandvernieuwing wordt vaak als mogelijkheid genoemd om de productie van grasland te verbeteren. Hierdoor kunt u als melkveehouder voldoen aan de groeiende voerbehoefte  op uw bedrijf en de mestbenutting verbeteren. Tegelijkertijd toont onderzoek aan dat oud grasland efficiënter omgaat met stikstof. Wat is wijsheid? Een paar feiten op een rij.

Het lijken tegenstrijdige berichten. De ene deskundige beveelt aan om grasland regelmatig te vernieuwen, de ander benadrukt de meerwaarde van oud grasland voor de stikstofefficiëntie. Maar wat is nu waar? Wat is het advies voor de praktijk? Moet u gaan voor oud grasland, of is vernieuwing juist beter? Er is de laatste tijd veel aandacht voor, zoals onlangs in het vakblad Veeteelt.

We zetten enkele voor- en tegenargumenten voor u op een rij.

 

 

De voor- en tegenargumenten

Het vervangen van grasland kunt u min of meer vergelijken met het vervangen van een oude koe voor een vaars. Een sprekend voorbeeld in de melkveehouderij.

Feit 1: Nieuwe grasrassen hebben een grotere opbrengstpotentie en betere voederwaarde dan oude grasrassen. Nieuw grasland heeft inderdaad een hogere opbrengspotentie door nieuwe genetica. Net als uw vaarzen in de veestapel. Waarschijnlijk hebben die door selectie de betere fokwaarden in uw veestapel.  Maar een vaars heeft in haar eerste lactatie een deel van de energiebehoefte nog nodig om zichzelf lichamelijk verder te ontwikkelen.  Daardoor zal een veestapel met een hoog aandeel vaarzen ook moeilijker een hoge melkproductie realiseren dan een veestapel met een hoger aandeel oudere melkkoeien die het energieaanbod voor een groter  deel voor de melkproductie kunnen benutten.

Feit 2: een oude graszode levert inderdaad meer stikstof (N) en gaat daarom efficiënter met de N-bemesting om dan nieuw grasland. Wanneer u grasland scheurt en nieuw inzaait, wordt er even veel organische stof afgebroken, waardoor veel N vrijkomt. Daardoor doet bijvoorbeeld maïs het goed op scheurgrond.   Alleen verdwijnt ook N uit de bouwvoor, vanuit de organische stof die is opgebouwd.  Hierdoor verandert de C/N verhouding. Die C/N geeft aan hoe makkelijk de bouwvoor nog N kan naleveren vanuit de organische stof. Is deze laag, dan zit er aan elke kg C, veel N gebonden. Wanneer het bodemleven dan een kg C verteert, komt er veel N vrij voor het gewas. Bij een hoge C/N verhouding komt er dus veel minder N vrij voor het gewas wanneer 1 kg C verteerd wordt door het bodemleven. Een perceel met een hoge C/N-ratio levert dus minder N na.  In onderstaande figuur ziet u de relatie tussen de C/N van grasland en de opbrengst ruw eiwit (RE) van de eerste snede op een bedrijf met zandgrond. Alle percelen kregen dezelfde N-gift voor de eerste snede.


 

 

Het scheuren van grasland verhoogt  door de sterke mineralisatie dus de C/N, waardoor de nalevering van N van deze zoden minder intensief wordt. De zoden zal eerst weer na enkele jaren meer N gaan binden aan de C, voor ze deze effectief gaat naleveren.  Een nieuwe graszode heeft dus net als een vaars de eerste jaren nog een beetje ‘onderhouds-N’ nodig voor ze efficiënt gaat leveren.

 

 

Wel of niet vernieuwen?

Even terug naar de vergelijking met het vervangen van de oude koe door een vaars. In principe wilt u uw melkkoe zo oud mogelijk laten worden. Maar op een gegeven moment krijgt ze met haar gezondheid toch meer ongemakken.  Dan neemt u de beslissing om haar toch te vervangen. Bij de ene koe moet dat al bij 5 jaar,  bij de ander pas na 12 jaar. De leeftijden moet u in dit voorbeeld overigens niet te letterlijk nemen. Het onderzoek Goud van oud (Louis Bolk Instituut, LTO Noord, Hogeschool VHL) laat zien dat 5-jarig grasland nog maar een vaars is.

 

 

Minder dan 60% goede grassen

Uiteindelijk draait het om de beslissing van de vakman….. en dat bent u! Het is belangrijk om het grasland telkens te blijven beoordelen. Vuistregel hierbij kan zijn: u gaat pas herinzaaien bij minder dan 60% goede grassen (of bij 50% slechte grassen / 20% kweek). Of, om nog eens een andere koe-metafoor te gebruiken: u kunt doorzaaien van grasland vergelijken met een goede droogstand en vlotte start van een nieuwe lactatie bij melkvee.