Rekenen aan organische stof

23 oktober 2019 - Glastuinbouw

Intensief gebruik van kasgrond kan leiden tot verlies van organische stof. De snelheid waarmee het organische-stofgehalte in de grond afneemt, hangt samen met de kwaliteit van de organische stof. Hoe minder koolstof in de organische stof, hoe sneller de afbraak. Een organische-stofbalans geeft inzicht in de aan- en afvoer en is een hulpmiddel bij het op peil houden van de bodemvruchtbaarheid.

Organische stof is onmisbaar voor bodemvruchtbaarheid. Het levert nutriënten door mineralisatie en draagt bij aan het vochtvasthoudend vermogen. Ook is organische stof voeding voor het bodemleven.

Een terugkerende vraag is, hoeveel organische stof zit er in de bodem en is het nodig om de organische stof aan te vullen met bijvoorbeeld champost of dierlijke mest? En zo ja, hoeveel?

Kwaliteit organische stof

Niet alleen de totale hoeveel organische stof in de bodem is belangrijk, ook de kwaliteit hiervan speelt een rol. Organische stof bestaat uit voornamelijk uit koolstof (C), stikstof (N), fosfor (P) en zwavel (S). Hoe meer C in de organische stof, hoe stabieler de organische stof is. Hoe meer N en S in de organische stof, hoe sneller het wordt afgebroken door het bodemleven (dynamische organische stof).

Stabiele organische stof draagt onder andere bij aan de bewerkbaarheid van de bodem en het vochtvasthoudend vermogen. Dynamische organische stof is een bron van nutriënten voor het gewas.

Eurofins Agro bepaalt sinds begin dit jaar niet alleen totale gehalte organische stof in kasgrond, potgrond en substraten, maar ook de verhouding van C in de organische stof ten opzichte van de totale organische stof (zie figuur 1). Daarmee wordt een indicatie gegeven van de kwaliteit van de organische stof. Deze krijgt een waardering tussen stabiel en dynamisch.

Er is sprake van stabiele organische stof bij 55% of meer C en van dynamische organische stof minder dan 45%.

Figuur 1: Kwaliteit organische stof op verslag van grondonderzoek.

Organische-stofbalans

Door een bodemverbeteraar toe te dienen wordt het organische-stofgehalte op peil gehouden. Om te weten hoeveel van een bepaald product moet worden toegediend kan een organische-stofbalans worden opgesteld. Deze geeft inzicht in de aan- en afvoer aan de organische stof. Het verslag van grondonderzoek geeft hiervoor de noodzakelijke cijfers (figuur 2).

Figuur 2: Balans van de organische stof op het verslag van grondonderzoek.

Rekenvoorbeeld
De effectieve organische stof (eos) in de bodem is daarbij het deel van de aangevoerde organische stof dat na een jaar nog aanwezig is van deze meststof in de bodem. De organische-stofbalans chrysant op potgrond in perspotten (vijf teeltrondes) kan als volgt worden berekend:

Aanvoer
Een ton potgrond heeft een bijdrage van 240 kg eos (zie tabel 1). Bij vijf teeltrondes wordt dus 5 x 240 = 1.200 kg/ha = 12kg/are eos per jaar aangevoerd.

Afvoer
Bij een teeltlaag (kleigrond, dichtheid s 1271 kg/m3) van 25 cm is de hoeveelheid grond 3.177.500 kg/ha.  Bij een organische-stofgehalte van 5,2 % is dit 165.230 kg organische stof. Als het afbraakpercentage 2,9%, is, dan wordt er afvoer 165.230 x 2,9/100 = 4.791 kg/ha afgebroken. Dit komt overeen met 48 kg/are.

Balans
Er ontstaat in deze teelt dus een negatieve organische-stofbalans van 12 - 48 = 36 kg/are.

Toevoer
Om dit tekort aan te vullen moet er dus organische stof worden toegediend. De diverse producten hebben verschillende eigenschappen (tabel 1). Met dierlijke mest wordt bijvoorbeeld veel minder effectieve organische stof aangevoerd  dan met champost. Stel u kiest voor champost als organische mest. Dan maakt u als volgt een berekening voor de aanvoer:

In één ton champost zit 110 kg eos.
Per are is er 36 kg eos nodig. Er moet dan dus 36/110 ton = 0,327 ton  champost worden aangevoerd.
Dit komt overeen met 327 kg champost per are.

Tabel 1: Bijdrage aan organische stof van een aantal bodemverbeteraars.


Bron: Kennis en keuzes bij het organische stof beheer, P.M.H. Dekker, PPO-AGV

Bodemvruchtbaaheid op peil 
Voor een goede productie is het belangrijk om de organische stofbalans op peil te houden. Door het opstellen van een organische-stofbalans is te bepalen hoeveel organische bodemverbereraar moet worden toegediend om de bodemvruchtbaarheid op peil te houden.

Meer weten? Neem contact op met horti@eurofins.com  of bel 088 876 1014