Toename zinktekort: een probleem voor maïs

26 maart 2015 - Expertartikel

Een tekort aan het sporenelement zink komt steeds vaker voor in Nederlandse percelen. Voor melkveehouders die snijmaïs verbouwen is het opletten, want snijmaïs is één van de meest gevoelige gewassen voor zinktekort. Een zinktekort (of overmaat) kan ook invloed hebben op de gezondheid van het vee.

Het sporenelement zink staat wereldwijd in de aandacht. Mondiaal gezien heeft 49% van de percelen te maken met een zinktekort. Het is het sporenelement waar het vaakst een tekort van is. Zinkgebrek is daardoor één van de grootste gezondheidsproblemen ter wereld. Twee miljard mensen krijgen te weinig zink binnen. Er is een verband tussen dalende zinkgehalten in de bodem en zink in ons voedsel. 450.000 kinderen sterven per jaar aan zinkgebrek. Daarnaast neemt ook de gewasopbrengst af door een zinkgebrek in de bodem.

Sporenelement  percentage
Zink  49%
Borium 31%
IJzer 23%
Molybdeen 15%
Koper 14%
Mangaan 10%

 

Zink daalt in Nederland

 Er is een substantiële daling te zien van zink in de Nederlandse bodem. Dit heeft te maken met de strengere bemestingsnormen en de sterk verminderde depositie (aanvoer via neerslag). Ook zit er veel minder zink in veevoer, waardoor er vervolgens minder zink in mest zit. Vergeleken met andere landen staat Nederland er nog relatief goed voor, maar de dalende tendens is duidelijk. De vraag is alleen: blijven de gehalten de komende jaren dalen of gaan we naar een nieuw evenwicht? In onderstaande figuur is daarvan in ieder geval nog geen sprake.

De verschillen zijn groot

Zoals gezegd komt een tekort aan zink in de bodem steeds vaker voor. Maar de verschillen zijn groot, dat maakt de kaart met gemiddelde zinkgehalten per postcodegebied duidelijk. Er zijn enorme variaties in zinkbeschikbaarheid in Nederland. (Ook overmaat komt veel voor)“Dit is verschillend per regio, per grondsoort, per bedrijf en zelfs binnen percelen”, vertelt Arjan Reijneveld. Hij is productmanager bij Eurofins Agro. Ga “daarom niet simpelweg uit van gemiddelden. En is een slechte plek in het perceel mogelijk het gevolg van een zinkprobleem? Overweeg dan een apart monster voor dit stuk van het perceel te laten nemen. Door dit monster te vergelijken met het andere deel van het perceel kunt u verklaren wat de oorzaak is.”

Gezondheid van melkvee

Bij melkvee is bekend dat zinkgebrek kan leiden tot groeiachterstand. Ook heeft het invloed op de drachtigheid. Het Eurofins Agro-onderzoek KuilKenner Excellent (met sporenelementen) laat zien hoeveel zink in het ruwvoer zit. Zomaar zink bijgeven is niet verstandig, want teveel is ook niet goed voor het vee. Dat moet echt gebeuren op basis van cijfers. Alleen dan bent u verzekerd van de goede hoeveelheden en voorkomt u gezondheidsproblemen.

Snijmaïs gevoelig voor zinktekort

Melkveehouders die snijmaïs verbouwen moeten extra alert zijn op zinktekort in de bodem. Dit kan door bij het BemestingsWijzer-grondonderzoek ook onderzoek aan te vragen voor sporenelementen. Arjan Reijneveld: “Zink is een belangrijk onderdeel van meerdere enzymen en betrokken bij de synthese van aminozuren en eiwitten. De pH heeft een groot effect op de beschikbaarheid van zink. Bij hogere pH’s (>6,5) zal de beschikbaarheid meestal laag zijn. De zink-oplosbaarheid daalt met de factor honderd per pH-punt stijging.”

Sterk Mais Bonen Uien Fruit Vlas
Matig Aardappels Suikerbiet Voederbiet Sla  Gerst
Laag Tarwe Gras Peen Haver Asperge

 

Interacties

Zink vertoont interacties met veel andere elementen als fosfaat, stikstof, kalium, mangaan, ijzer en koper. Net als bij alle andere nutriënten is de vochttoestand van de bodem bepalend voor de opname. Een zinkgebrek kan ook tot een opeenhoping (accumulatie) van fosfor in (delen van) het gewas zorgen. Het P-transport in het gewas werkt dan niet meer goed.

Zinktekort herkennen

Een belangrijk signaal voor zinktekort in snijmaïs is chlorose. Het blad tussen de nerven kleurt door afbraak van bladgroen geelgroen tot geel, terwijl de nerven groen blijven. Er kan sprake zijn van bladvlekken, dwerggroei, kleinere bladeren dan gewoonlijk of misvormde bladeren.

Zink in dierlijke mest

Het is niet alleen belangrijk om de gehalten zink in de bodem te weten.  Arjan Reijneveld: “Houd ook rekening met de gemiddelde aanvoer per dierlijke mestsoort. De meeste zink wordt aangevoerd via organische mest. Echter, als de zinktoestand laag is, dan vul je daar de onttrekking nog niet eens mee aan. Met 15 ton droge stofopbrengst onttrekt maïs gemiddeld 0,525 kg. Om dat aan te vullen is gemiddeld genomen al gauw 88 kuub rundveemest nodig. Dat komt in de praktijk, door de strengere wetgeving nauwelijks meer voor.” Dunne varkensmest is zeer rijk aan zink en is dus een betere mestsoort om het zinkgehalte op pijl te houden. Het bevat bijna viermaal zoveel zink als dunne rundveedrijfmest.