Zinkovermaat kan opbrengst flink beperken

28 november 2014 - Expertartikel

Een overmaat van zink (Zn) in de bodem kan vervelende gevolgen hebben. Zo kwamen, in een door Eurofins Agro onderzocht perceel op rivierklei, de suikerbieten slecht op. Zinkovermaat wordt bijna altijd veroorzaakt door een te lage pH.

     BemestingsWijzer:  uw informatie voor uitgekiende bemesting

Wat is er aan de hand als suikerbieten opeens niet goed opkomen. Is er sprake van structuurschade? Worden de groeiproblemen veroorzaakt door aaltjes? Of is er iets anders aan de hand? In het perceel op onderstaande foto was er sprake van een zinkovermaat. Eerst werd er geen onderzoek gedaan naar sporenelementen. Toen dit wel werd gedaan, werd duidelijk wat de oorzaak was: zink (en ook molybdeen) ‘sprong eruit’.

Het is een potentieel probleem dat bij veel telers minder bekend is, maar toch nog wel eens voorkomt. “Ik heb er dit jaar verschillende voorbeelden van gezien”, vertelt Arjan Reijneveld. Hij is productmanager bij Eurofins Agro. “Niet alleen bij suikerbieten, maar bijvoorbeeld ook in een maïsperceel.” Verschillen binnen perceel.Het voorbeeldperceel in dit artikel bevindt zich op rivierklei. “Er wordt wel gedacht dat sporenelementen op rivierklei niet interessant zijn, maar in werkelijkheid zien we heel veel variatie op rivierklei. Maar niet alleen een gebrek kan problemen geven in de teelt, een overmaat kan veel schade veroorzaken. Deze teler had er veel last van. Als je verschillen ziet binnen een perceel kan je het beste twee grondmonsters laten nemen: één van het goede gedeelte, één van het slechte gedeelte. Dit geeft heel veel inzicht en laat vrijwel altijd het probleem goed zien.”

Zinkovermaat belangrijkste oorzaak. Op het voorbeeldperceel is dit ook op deze manier uitgevoerd. Arjan Reijneveld: “Het bleek dat de pH op deze plek zeer laag was. Daardoor was er ook een overmaat aan bepaalde nutriënten en zware metalen. Ook was er een tekort aan molybdeen wat ook een belangrijk element is voor suikerbieten. Uiteindelijk bleek dat zinkovermaat de primaire oorzaak was van de slechte groei van de bieten.”

Zinkovermaat herkennen

Zinkovermaat is te herkennen doordat de zijwortels bijna fluorescerend geel worden. Dit is het beste te zien onder een microscoop of loep (zie foto’s).        

Arjan Reijneveld: “Zinkovermaat wordt bijna altijd veroorzaakt door een (plaatselijk) te lage pH. Bekalken kan het probleem oplossen. Soms zijn er binnen percelen grote verschillen te zien. In het voorbeeldperceel was dat het geval. Dan kan het raadzaam zijn om wat meer plaatsgericht de bewerking aan te passen, want een te hoge pH kan bijvoorbeeld weer een mangaangebrek veroorzaken. Bekalk dan plaatselijk of met verschillende hoeveelheden voor een optimaal resultaat.”

Processen in de bodem

Zink wordt opgenomen door de plant als Zn2+. Zink is een essentieel onderdeel van meerdere enzymen en betrokken bij de synthese van aminozuren en eiwitten. De pH heeft een groot effect op de beschikbaarheid van Zn. Bij hogere pH’s (>6,5) zal de beschikbaarheid veelal laag zijn, maar bij lagere pH’s is het beeld heel divers. Dan kan de plant beschikbaarheid zowel heel laag zijn, als ook heel hoog. Dat zien we overigens bij alle grondsoorten. De beschikbaarheid wordt echter ook bepaald door verschillende ad- en desorptieprocessen van kleimineralen, organische stof en metaaloxiden. Zn vertoont interacties met veel andere elementen als fosfaat, stikstof, kalium, mangaan, ijzer en koper. De beschikbaarheid van Zn neemt af bij een hogere fosfaatbeschikbaarheid. Hiernaast is, zoals bij alle nutriënten, de vochttoestand van de bodem bepalend voor de opname van nutriënten.

Om uw percelen op de sporenelementen te laten onderzoeken kunt u bij het grondonderzoek het extra sporenelementenpakket aanvragen. Het sporenpakket van BemestingsWijzer van Eurofins Agro bepaalt de gehalten van negen nutriënten: borium (B), mangaan (Mn), koper (Cu), zink (Zn), silicium (Si), molybdeen (Mo),  ijzer (Fe), kobalt (Co) en selenium (Se).