Soil Carbon Check

De bodem heeft een enorm potentieel om het broeikasgas CO2 uit de atmosfeer vast te leggen in organische stof. Nu al zit er drie keer zoveel CO2 in de bodem als in bovengrondse biomassa, maar hoe meer hoe beter om klimaatverandering tegen te gaan! Boeren hebben daarbij de sleutel in handen. Bijvoorbeeld door de grond minder vaak te bewerken of door een groenbemester te zaaien. Maar wat is het effect van die maatregelen? Soil Carbon Check biedt inzicht in de hoeveelheid koolstofvastlegging, de kwaliteit van de organische stof en welke maatregelen bijdragen vastleggen van meer CO2 in de bodem.

Koolstof en gezonde bodems

Koolstof wordt in de bodem vastgelegd in organische stof. Organische stof is de kern van de bodemgezondheid. Het is voedsel voor het bodemleven en levert door mineralisatie onder andere stikstof en zwavel. Ook draagt het bij aan de bewerkbaarheid van de bodem, het watervasthoudend vermogen en de doordringbaarheid voor wortels. Bovendien bindt organische stof nuttige voedingsstoffen zoals kalium, calcium en magnesium. 

Bewijs en claim koolstofopslag in de bodem

De samenleving vraagt om duurzaam geproduceerd voedsel. Boeren en tuinders staan aan de basis van de voedselketen en duurzaam bodembeheer is daarbij het uigangspunt. Soil Carbon Check maakt het mogelijk om duurzaam bodemgebruik te verbeteren, aan te tonen en te claimen.

De Agrofood-industrie ontwikkelt systemen om boeren en tuinders te belonen voor het CO2 vastleggen in de bodem, zoals de Carbon Credits. Het rapport van Soil Carbon Check kan hierbij als bewijs dienen.

Het rapport van Soil Carbon Check

Soil Carbon Check stelt alle partijen in de Agrofood-industrie in staat om koolstofvastlegging voor duurzame voedsel- en voederproductie te bewijzen en te claimen. Het rapport geeft in duidelijke grafieken en cijfers antwoord op vier vragen over de vastgelegde CO2 en de kwaliteit van de organische stof in de bodem.

Meer

Waarom is koolstofopslag belangrijk?

Gezonde bodems en koolstofopslag in de bodem leveren een belangrijke bijdrage aan de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's) van de Verenigde Naties. Daarnaast is een van de klimaatdoelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs (COP21) om in 2030 tot 4 per 1.000 (dus 0,4% of 4‰) CO2 uit de atmosfeer in de bodem op te slaan.

Boeren en tuinders

Een gezonde bodem en koolstofvastlegging in organische stof hebben grote voordelen elk agrarisch bedrijf. Waarom is dat zo en welke maatregelen kun je als boer of tuinder nemen?

Agrofood-industrie

Koolstofopslag in de bodem door boeren en tuinders biedt kansen voor duurzaamheidclaims. Wat kan de Agrofood-industrie doen?

Wetenschap

Eurofins onderbouwt onderzoek en advies altijd met wetenschappelijke kennis. Wij hebben verschillende artikelen gepubliceerd over bodemgezondheid en koolstofvastlegging.

Artikelen & inzichten

Alle berichten

Veel gestelde vragen

Wat is nieuw in Soil Carbon Check?

Soil Carbon Check is een bodemonderzoek die een uniek inzicht geeft in de werkelijke hoeveelheid CO2 die in de bodem is opgeslagen, en de ontwikkeling van CO2-vastlegging in de tijd. Soil Carbon Check is gebaseerd op een organische stof bepaling met NIRS. Soil Carbon Check is een waardevolle toevoeging aan de bestaande C-bepaling op de BemestingsWijzer.

Het verslag van Soil Carbon Check wordt ondersteund door de Carbon Calculator. Deze handige calculator maakt het mogelijk het effect op koolstofvastlegging van een gewas, groenbemester of dierlijke mest of compost te bepalen. Het advies dat volgt maakt het mogelijk het koolstofmanagement voor de eigen situatie te optimaliseren.

Hoeveel CO2 kan de bodem vastleggen?

CO2 wordt als koolstof vastgelegd in het organisch materiaal van de bodem. Planten leggen via fotosynthese CO2 uit de lucht vast in organisch materiaal, en daarom vormen bladeren, hout en wortels een eindeloos opslagvat voor CO2.

lees verder

Waarom moet ik de Soil Carbon Check jaarlijks uitvoeren?

Door jaarlijks een Soil Carbon Check uit te voeren is het mogelijk om een significante stijging in koolstofgehalte aan te tonen. Bovendien vragen ketenpartners om actuele data van koolstofopslag.

lees verder

Wat is het verband tussen organische stof in de bodem en organische koolstof in de bodem?

Organische stof in de bodem is de verzamelnaam voor al het materiaal in de bodem dat afkomstig is van micro-organismen, planten en dieren. Organische stof bestaat grotendeels uit complexe moleculen van koolstof (C), zuurstof (O) en waterstof (H). Het bevat ook kleine hoeveelheden andere organische stoffen (o.a. eiwitten en aminozuren), waaronder stikstof (N), fosfor (P) en zwavel (S).

Een richtlijn is dat koolstof ongeveer 50% van het organisch materiaal uitmaakt. Dit percentage varieert echter sterk (tussen 30 en 70%). Het werkelijke koolstofgehalte hangt onder meer af van de herkomst van het organisch materiaal en van de grondsoort.

Organische stof komt in de bodem terecht via de aanvoer van bijvoorbeeld gewasresten (bladeren, stengels en wortels) en dierlijke mest, groenbemesting en compost. Bacteriën, schimmels en andere bodemorganismen breken het af tot er onverteerbare resten overblijven. Het afbraakproces verloopt in verschillende stappen waarbij alle organismen van het bodemvoedselweb betrokken zijn. 

De afbraak verloopt aanvankelijk snel, maar vertraagt daarna. Het kan tientallen jaren duren voordat pas aangebracht materiaal volledig is omgezet in stabiel organisch materiaal.

Wat is de Carbon Calculator?

Het rapport van Soil Carbon Check wordt ondersteund door de Carbon Calculator. Deze handige calculator maakt het mogelijk het effect op koolstofvastlegging van een gewas, groenbemester of dierlijke mest of compost te bepalen. Het advies dat volgt maakt het mogelijk om het koolstofmanagement voor de eigen situatie te optimaliseren.

lees verder

Hoe bereken je hoeveel CO2 wordt vastgelegd in organisch materiaal?

Om het klimaateffect te berekenen wordt de koolstofopslag in de bodem omgerekend naar CO2. Hiervoor wordt een factor 44/12 = 3,67 gebruikt (molmassa CO2/molmassa C). Dit betekent dus dat 1 ton bodemkoolstof (als onderdeel van de organische stof in de bodem) overeenkomt met 3,67 ton CO2-vastlegging.

Hoe kan ik de CO2-vastlegging in de bodem verhogen?

Het verhogen van het organisch materiaal in de bodem is een hele uitdaging. De bodem bevat vaak al een grote hoeveelheid organische stof. Een gehalte van 1% in de bovenste 30 cm bodem vertegenwoordigt een hoeveelheid van 37,5 ton afgevangen CO2. Om het koolstofgehalte in de bodem met 1% te verhogen, moet dus 37,5 ton effectieve organische stof worden aangevoerd. Stel dat de gemiddelde bevochtigingscoëfficiënt 0,7 is, dan moet ruim 53,5 ton verse organische stof worden aangevoerd! 

lees verder

Welke rol speelt organisch materiaal in de bodem?

Organische stof heeft verschillende belangrijke functies in de bodem. Het is een van de belangrijkste indicatoren voor de gezondheid van de bodem. Organische stof is voedsel voor alle bodemorganismen. Omdat er geen licht in de bodem doordringt, kunnen bodemorganismen zonlicht niet gebruiken voor fotosynthese als energiebron. Daarom zijn alle bodemorganismen voor hun energie- en voedselvoorziening afhankelijk van organisch materiaal. Organisch materiaal draagt bij tot de levering van voedingsstoffen, de vocht- en luchthuishouding en de bodemstructuur.

Hoe draagt organisch materiaal bij aan de vruchtbaarheid van de bodem?

Organisch materiaal beïnvloedt de biologische, chemische en fysieke vruchtbaarheid van de bodem. Organisch materiaal levert stikstof (N), zwavel (S) en andere voedingsstoffen aan gewassen doordat deze vrijkomen bij de afbraak van organisch materiaal. Daarnaast zijn voedingsstoffen als kalium (K), magnesium (Mg) en calcium (Ca) losjes gebonden aan organische moleculen, die zwak negatief elektrisch geladen zijn. Ze kunnen dus positief geladen ionen zoals ammonium (NH4+) of kalium (K+) vasthouden aan de CEC.

Organische stof houdt vocht vast. Percelen met een hoger gehalte aan organische stof zijn daarom minder gevoelig voor droogte en zijn beter in staat om water uit regenval "op te vangen". Het is voedsel voor bodemorganismen en dus niet alleen belangrijk voor de bovengenoemde mineralisatie, maar ook voor de veerkracht van de bodem. Ten slotte verbetert organische stof de bewerkbaarheid van de bodem.

Wat is effectieve organische stof?

Effectieve organische stof is het deel van de organische stof dat een jaar na het opbrengen van gewasresten, mest of compost in de bodem achterblijft. In het eerste jaar na toepassing verdwijnt een groot deel van de organische stof omdat deze gemakkelijk afbreekbaar is. De bijdrage van deze fractie aan het gehalte in de bodem is dan ook vrij gering. De bijdrage van de stabielere fractie is groter.

Wat is een organische stof balans in de bodem?

Het gehalte aan organische stof in de bodem is niet altijd stabiel. Het verdwijnt gedeeltelijk door afbraak door het bodemleven en wordt vervangen door aanvoer van mest, compost, gewasresten en dergelijke. Het verschil tussen aanvoer en afbraak bepaalt of het gehalte in evenwicht is. Is de afbraak groter dan de aanvoer, dan daalt het organische stofgehalte en omgekeerd. In de praktijk wordt vaak het begrip 'effectieve organische stof' gebruikt om de aanvoer te berekenen.

Welke gewassen zaai ik om de organische stof in de bodem te verbeteren?

Eén gewas is niet het antwoord als het gaat om de bijdrage aan effectieve organische stof. Meer over groenbemesters 

Bestel Soil Carbon Check

Zou je zo vriendelijk willen zijn de aangegeven velden in te vullen?